Hoewel veel exoten die we uitkiezen voor in de tuin enigzins bestand zijn tegen koude is het soms toch noodzakelijk om gedurende de wintermaanden te beschermen, zeker als er meer geŰxperimenteerd gaat worden met randgevallen. De belangrijkste vormen van winterbescherming worden hieronderd behandeld.

Mulchen
Het aanbrengen van een mulchlaag is voor veel planten een goede eerste beschermingsmethode. Een dikke laag blad, stro of ander organisch materiaal (de oude kerstboom doet het ook erg goed, evenals turfmolm) rond de plant of boven de bollen/knollen zal de ergste vorst gedurende een flinke tijd uit de grond houden. Persoonlijk was ik altijd een beetje sceptisch omdat de laag Sneeuw heeft ook een goed isolerend effect voornamelijk vertragend werkt. Afgelopen winter na meerdere nachten van temperaturen van -6 tot -8 graden en overdag niet of nauwelijk boven 0 heb ik de proef op de som genomen en bij mijn Agapanthus africanus de mulchlaag een beetje verwijderd en tot mijn verbazing was de grond helemaal zacht terwijl de omringende grond hard bevroren was. Een duidelijk geval van een door mij onderschatte methode. Deze methode wordt dus vooral toegepast bij planten waarvan de wortels of de knol vorstgevoelig is, zoals de genoemde Agapanthus maar ook Hedychiums, Canna's en zeker ook sommige palmen. De mulchlaag kan ook gebruikt worden om de lage bovengrondse delen te beschermen. Afgelopen jaar waren mijn Abutilon megapotanicum planten tot de grond toe afgevroren. Dit jaar ga ik de bovengrondse delen terugsnoeien tot zo'n 20 cm hoog en ga ik met behulp van wat gaas een hele dikke mulchlaag aanbrengen. Helaas was de winter van '09-'10 toch iets teveel voor de Abutilons, ondanks de mulchlaag. Sowieso kan het gebruik van wat gaas handig zijn om verwaaing te voorkomen. Verwijder de mulchlaag in het voorjaar in ieder geval op tijd omdat het voor de planten anders een extra lange weg naar boven kan zijn.

Droog houden
Veel planten, waaronder succulenten, palmen en vele bollen/knollen kunnen behoorlijk wat vorst aan maar zijn zeer gevoelig voor teveel vocht. Bij Agaves bijvoorbeeld blijft er vaak water in de bladoksels staan die gemakkelijk rotting kan veroorzaken. Opuntia's houden er absoluut niet van als de schijven op natte grond liggen en palmen zijn vaak erg gevoelig voor rot in de groeipunt. Bollen zoals Hedychiums en Canna's kunnen met name in vochtige kleigrond erg snel gaan rotten. Droog houden van planten kan het beste door er een afdakje boven te maken van bijvoorbeeld plexiglas of doorzichtige golfplaat op paaltjes. Houd er met de afmetingen rekening mee dat de regen bij veel wind vaak toch te plant weet te bereiken. Eventueel kunnen aan de windkant ook de zijkanten dichtgemaakt worden. Onze Hedychiums heb ik nu al diverse winters met succes overwintert in de volle grond door eerst een laag stro aan te brengen en vervolgens af te dekken met een simpel stukje bouwzeil. Bij het droog houden hoort ook nog het gebruik van geschikte grond. Een humusrijke, zanderige grond, eventueel gemengd met kiezels of iets dergelijks werkt vaak erg goed voor de afwatering. Ook het plaatsen van planten op een heuveltje is, zeker op plaatsen met een hoge grondwaterstand, ook aan te bevelen.

Inpakken
Vorstbeschemring door middel van inpakken is een belangrijke methode maar ook eentje waarmee met zorg omgegaan moet worden. Door goed in te pakken kan uiteraard de vorst bij de plant getemperd worden maar het gevaar van vochtproblemen neemt al snel toe. Pak daarom de planten altijd zo kort mogelijk in op momenten dat het echt nodig is. Laat eventueel de boel goed doorluchten gedurende het warmste deel van de dag. Inpakken kan op op Niet de veiligste manier met bouwzeil diverse manieren. Zelf heb ik onder andere dikke rietmatten met succes gebruikt. Deze houden de wind grotendeel buiten alsmede de vorst maar laten toch wat lucht toe. Deze matten kunnen als een koker om de plant geplaatst worden, eventueel opgevuld met meer stro. Bij bananen wordt ook vaak een koker gemaakt van gaas welke opgevuld wordt met stro. Een afdakje erboven zorgt er vervolgens voor dat er niet teveel vocht bij de stam komt. Bij palmen kunnen de bladeren enigzins bij elkaar gebonden worden. Laat hierbij de oude, onderste bladeren zitten aangezien die de ergste klappen van de vorst kunnen opvangen om de betere, nieuwere bladeren te beschermen. Naast stromatten kan ook prima gebruik gemaakt worden van vliesdoek, jute of ander ademend materiaal. Zelf ben ik nog wat aan het experimenteren met vloerbedekking. Afhankelijk van het soort is deze enigzins ademend, makkelijk als een koker op te zetten, licht en niet te duur. Pas altijd op met niet ademende materialen zoals bouwzeil in verband met vocht en dus rotting.

Bijverwarmen
Om echt vorstgevoelige planten de winter door te krijgen is bijverwarmen soms noodzakelijk. Ideaal hiervoor zijn de lichtslangen (geen LED) die in het najaar overal te koop zijn. Deze kunnen prima om bijvoorbeeld een palm gewikkeld worden maar pas er hierbij op dat het niet te warm wordt. Zelf heb ik meegemaakt dat op punten waar de lichtslangen elkaar kruisten en teveel inpakmateriaal was gebruikt de slangen half gesmolten waren. Dat dit T. fortunei heeft zelden bescherming nodig gevaarlijk is spreekt voor zich. Een andere optie is om de slang op de grond te leggen rond de stam, de warmte zal immers opstijgen. Wellicht is dit iets minder effectief maar wel veiliger. Er kan nog een stapje verder gegaan worden door een verwarmingskabel in te graven rond de plant waarmee enigzins voorkomen kan worden dat vorst bij de wortels komt. Wat ik gemertk heb met bijverwarmen is dat de temperatuur behoorlijke sprongen kan maken. Wellicht had ik iets teveel ge´soleerd maar ik had afgelopen jaar bijvoorbeeld mijn Washingtonia robusta's ingepakt en voorzien van een lichtslang. Overdag bij temperaturen rond het vriespunt stond de lichtslang uit maar s'avonds als de temperatuur onder de graden zakte zette ik de slangen aan. Het gevolg hiervan was dat de temperatuur snel steeg naar zo'n 12 graden. Dit grote verschil in korte tijd is uiteraard niet ideaal.