Algemeen
Colocasia, vaak aangeduidt met de naam olifantenoor, is een tropische geslacht uit de familie Araceae (Aronskelken) waar onder andere ook de Anthurium, Philodendron, Arum, Zantedeschia en Alocasia toe behoren. Over het exacte aantal Eetbare knollen van de c. esculenta soorten bestaat nog vrij veel onduidelijkheid maar volgens The Plant List zijn er momenteel 16 officieel bekend. Daarnaast zijn er van sommige soorten vele natuurlijke en kunstmatige varianten wat de determinatie vaak niet makkelijk maakt. Van oorsprong is dit kruidachtige gewas afkomstig uit de tropische delen van zuidoost Azië en Polynesië. De knollen of rhizomen van C. esculenta zijn onder andere in Polynesië, maar eigenlijk in een groot deel van de tropen, een zeer belangrijke bron van voedsel (volgens sommige bronnen al 28000 jaar) en worden vaak aangeboden onder de naam Taro. Ook het blad wordt gegeten. Alle delen van de plant zijn echter giftig door de aanwezigheid van kalium oxalaat kristallen en zijn alleen veilig om te eten wanneer ze op de juiste manier klaargemaakt worden.

In de zomer van 2011 hopen we stekken van enkele van de verderop beschreven soorten te kunnen aanbieden

Uiterlijk voorkomen
Het zijn kruidachtige gewassen die na het groeiseizoen bovengronds afsterven maar in het volgende seizoen weer opnieuw uitlopen vanuit de rhizomen. De bovengrondse delen bestaan in feite uit lang bladstelen met aan het uiteinde het vaak erg grote blad van 20-150 cm. De bladvorm is meestal hart- of pijlvormig waarbij de De standaard vorm van de c. esculenta bladpunt meestal wat naar beneden gericht is, wat een bijzonder effect geeft. Vanuit de laatst gevormde bladsteel zal vervolgens weer een nieuwe groeien. De planthoogte varieert van zo'n 30-40 cm voor de C. fallax tot een indrukwekkende 3 meter voor de C. gigantea 'Thailand Giant Strain'. De meeste soorten hebben groene bladeren maar onder andere de C. affinis en C. bicolor zijn tweekleurig. Van alles is de C. esculenta veruit de bekendste. Hiervan zijn ook een zeer groot aantal natuurlijke en kunstmatige variëteiten beschikbaar met afwijkend uiterlijk en eigenschappen. Voor de Nederlandse tuinder zijn de C. esculenta cultivars waarschijnlijk ook de eerste keus. Het bijzondere uiterlijk van vele van deze variëteiten maakt de Colocasia voor mij een onmisbare plant voor de exotische tuin, en het is dan ook erg jammer dat ze in Nederland zo weinig aangeplant worden. Daarbij komt ook nog eens dat het makkelijke planten zijn en ook erg snelle groeiers. De bloei van Colocasia's stelt in het algemeen weinig voor. In het algemeen heeft één plant slecht enkele bladeren, maar sommige zullen door het vormen van nieuwe uitlopers veel voller lijken. Om het effect van mooie pollen sneller te krijgen is het aan te raden meerder planten bij elkaar te plaatsen.

Verzorging
In het voorjaar kunnen de rhizomen opgepot worden in goed doorlaatbare grond op een warme plaats. De watergift dient in het begin beperkt te zijn omdat de rhizomen gevoelig zijn voor rot. Zodra er leven waargenomen wordt kan de watergift duidelijk verhoogd worden; in het algemeen houden Colocasia's van erg veel water. In principe kunnen ze prima in potten gehouden worden maar een plek in de volle grond zal uiteindelijk een veel groter plant opleveren. Zodra er geen kans meer is op nachtvorst kunnen de planten in de volle grond geplaatst worden. Zoals de meeste exoten is een goede waterdoorlaatbare en humusrijke grond ideaal. Veel zon en water zal de groei nog eens extra stimuleren, een oeverplek bij een vijver is vaak perfect. Na het uitplanten zal de groei eerst enige tijd stil vallen maar zodra deze weer op gang komt gaat het hard. De rest van de zomer verlangen de colocasia's, behalve water geven en een keer bijmesten, weinig aandacht.

Winter
In het najaar voor de eerste nachtvorst kunnen ze het beste weer uitgegraven worden. Overwinteren kan door de plant met een kleine wortelkluit weer op te potten en op een koele droge plek weg te zetten. Belangrijk hierbij is om weinig water te geven. Bovengronds zal de plant wel afsterven maar de ondergrondse delen blijven intact. Ook is het miogelijk de rhizomen helemaal schoon te maken en droog op te bergen. Voor sommige soorten of variëteiten is het een poging waard om in de tuin te overwinteren. In dit geval is plaatsing in een goed doorlaatbare grond wellicht nog belangrijker en deze moet tijdens de wintermaanden erg goed droog gehouden worden. Ideaal is het aanbrengen van een dikke mulchlaag waarover vervolgens nog een stuk zeil gaat.

Vermeerderen
In het algemeen maken de Colocasia's jonge scheuten aan. Sommige soorten zijn polvormend, dat wil zeggen dat de jonge scheuten dicht tegen de moederplant aan zitten en deze kunnen indien groot genoeg voorzichtig verwijderd worden. De niet polvormende soorten maken soms lange worteluitlopers, soms net boven de grond, soms net eronder. Vanuit deze uitlopers ontstaan vervolgens de uitlopers, soms op grote afstand, die afgestoken kunnen worden. Maak voor het oppotten weer gebruik van goede grond. Een plekje in de (half)schaduw is in het begin het beste totdat het jonge plantje genoeg wortels heeft aangemaakt. Tevens is het aan te raden een deel van het blad te verwijderen om overtollige verdamping te voorkomen aangezien het beperkte wortelgestel wellicht niet voor voldoende wateropname kan zorgen.

Soorten/cultivars

Colocasia esculenta “Pink China”
De C. “Pink China” is waarschijnlijk de De Pink China variant met roze bladstelen meest winterharde Colocasia cultivar. Volgens sommige bronnen kan deze zelfs tot -15°C en lager aan met slechts beperkte bescherming. Echter, zal overmatig vocht ook hier voor problemen kunnen zorgen. Volgende winter ga ik hem in ieder geval in de volle grond uitproberen. De hoogte bedraagt zo'n 120 tot maximaal 150 cm en de soort kenmerkt zich door unieke rose bladstelen. Afgelopen jaar heb ik al gemerkt dat de groeikracht van deze soort groot is, alsmede de uitbreidingsdrang door middel van lang uitlopers aan het grondoppervlak. Hoewel de bloei niet erg veel voorstelt is het toch aardig dat deze soort makkelijk en al vrij snel in de zomer kan bloeien. Waarschijnlijk dus de meest interessante soort voor ons klimaat.

Colocasia esculenta “Dark stem”
Over de naamgeving van deze soort is nog enige onduidelijkheid. Waarschijnlijk wordt deze cultivar zowel aangeboden onder de naam “Dark stem” als ook “Burgundy stem”. Hoe dan ook, het betreft een grote, rechtop groeiende soort die vrij gemakkelijk richting de twee meter kan gaan. De bladstelen zijn erg donker en de grote bladeren zijn wat fluweelachtig en donker van kleur. De winterhardheid zou iets minder moeten zijn dan die van de “Pink China” maar indien droog gehouden nog steeds het proberen waard om eens in de tuin te overwinteren. Ook deze cultivar vormt vrij gemakkelijk uitlopers van waaruit jonge planten groeien.

Colocasia esculenta “Nancy's revenge”
De “Nancy's revenge” is geïntroduceerd in 2000 tijdens de International Aroid Society beurs. opvallend everkleuring op het blad van de Nancys revenge Het is een opvallende verschijning, deels weer door de grootte van maximaal bijna 2 meter maar wellicht nog meer door de opvallende witte kleur rond de hoofdnerf op het 60-70 cm grote blad. De lichte kleur komt vooral naar voren in de tweede helft van het seizoen wanneer de bloei begint en breidt zich steeds verder uit over het blad. De bladstelen zijn groen. Volgens de gegevens zou deze soort ook hier s'winters normaal in de volle grond kunnen maar vooralsnog blijf ik erg sceptisch in verband met onze natte winters. Meer nog dan de meeste andere Colocasia's verlangt de “Nancy's revenge” zeer veel vocht tijdens het groeiseizoen; hoe meer water hoe groter de plant.

Colocasia esculenta “Jack's giant”
De enorme Jacks Giant Deze reus onder de Colocasia's is een ware blikvanger. De totale hoogte kan zo'n 2.5 meter worden en de bladeren kunnen meer dan 120 cm lang worden. In het begin kan de groei vrij langzaam gaan maar door goed te overwinteren zal de “Jack” steeds groter worden. Om uit te groeien tot een ware reus is ook hier weer veel water, veel mest (humus) en voldoende zon de sleutel tot succes. Blad en bladstelen zijn beide groen van kleur. Deze variant maakt wat minder makkelijk pups aan en deze worden ook niet gevormd vanuit worteluitlopers maar staan nagenoeg tegen de moederplant.

Colocasia esculenta “Black magic”
Apart donker blad van de Black Magic Ook de “Black magic” is weer een zeer bijzondere verschijning met de paars/zwarte bladeren en bladstelen. Deze variant blijft wat kleiner, zo'n 120 cm hoog met bladeren van maximaal zo'n 50 cm lang. De soort is erg moeilijk te overwinteren doordat deze erg gevoelig is voor rot maar houdt in het groeiseizoen van erg veel water en kan prima als oeverplant gebruikt worden. Soms kan hij in de reguliere tuincentra gevonden worden bij de waterplanten. Ook deze vormt weer niet veel jonge scheuten die zich weer dicht tegen de moederplant te voorschijn komen.

Colocasia esculenta “Ruffles”
Dit is weer een grote soort die een hoogte kan bereiken van meer dan 140 cm met tot 80 cm grote vrij donkere bladeren. De “Ruffles” onderscheidt zich van vele andere Colocasia's door de enigszins gekartelde bladeren en vormen van grote, dichte pollen. Het is een erg snel groeiende soort die al gauw een flinke, dichte pol kan vormen door de vele jonge scheuten bij de moederplant opkomen. De winterhardheid is weer een beetje vergelijkbaar met eerdere soorten. Theoretisch zou een gemiddelde Nederlandse winter niet zo'n probleem moeten zijn maar vocht kan toch makkelijk voor de ondergrondse delen fataal zijn.

Colocasia esculenta “Black water”
De Colocasia “Blackwater” wijkt behoorlijk af van de eerder genoemde variëteiten. Het blad is opvallend glanzen, olijfgroen van kleur, en is duidelijk spitser dan die van de overige. De bladstelen zijn bijna zwart en kunnen tot maximaal 150 cm uitgroeien. Ook deze soort maakt weer gemakkelijk bovengrondse uitlopers van waaruit nieuwe planten groeien. De groeisnelheid is, voor zover ik nu kan beoordelen, niet heel erg groot dus de maximale hoogte zal hier niet bereikt worden.

Colocasia fallax
De kleine Colocasia fallax De C. fallax is geen hybride van de esculenta maar een afzonderlijke soort. Deze soort blijft klein, tot zo'n 40 cm en zou één van de hardste Colocasia's moeten zijn. De bladkleur is vrij donker groen met rond de hoodnerf duidelijke lichte, bijna zilverkleurige delen. De fallax houdt meer van schaduw dan de esculenta variëteiten maar heeft ook weer de voorkeur voor veel voedingsstoffen en water. Ook deze maakt weer uitlopers van waaruit de jonge plantjes komen. Een leuke, zeer exotische plant dus die ideaal is als onderbegroeiing.

Colocasia gigantea “Thailand giant strain”
De enorme Thailand giant strain De C. gigantea is al een erg grote soort maar de “Thailand giant strain” overtreft dit nog ruimschoots. Deze enorme variant is ontdekt in de provincie Kanchanaburi in Thailand door de voormalige onderzoeksmanager van Plants Delight Nursery uit Amerika. In het wild kan de plant tot zo'n 3 meter uitgroeien met bladeren van 150 cm lang en 120 cm breed. Helaas heeft deze soort erg veel warmte nodig om goed te groeien dus deze enorme afmetingen zullen in Nederland niet gehaald worden, bovendien is het zeer moeilijk om aan een exemplaar van deze soort te komen.